দীন দয়াল উপাধ্যায়ৰ জীৱনী আৰু ৰাজনৈতিক জীৱন




জীৱনীঃ

দীন দয়াল উপাধ্যায় (১৯১৬-১৯৬৮) ভাৰতৰ জাতীয়তাবাদী আৰু হিন্দু সোঁপন্থী আন্দোলনত আগশাৰীৰ ব্যক্তি আছিল ভাৰতীয় দাৰ্শনিক, অৰ্থনীতিবিদ, ৰাজনীতিবিদ। ১৯১৬ চনৰ ২৫ ছেপ্টেম্বৰত ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰদেশৰ মথুৰা জিলাৰ নাগলা চন্দ্ৰবন গাঁৱত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।


উপাধ্যায়াই নিজৰ গাঁৱতে প্ৰাথমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ ৰাজস্থানৰ পিলানীৰ এখন হাইস্কুলত পঢ়িছিল। কানপুৰৰ সনাতন ধৰ্ম মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা বিজ্ঞান শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু লক্ষ্ণৌ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা অৰ্থনীতি বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।

পঢ়া-শুনা সমাপ্ত কৰি উপাধ্যায়াই ১৯৩৭ চনত সোঁপন্থী হিন্দু জাতীয়তাবাদী সংগঠন ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘ (RSS)ত যোগদান কৰে।তেওঁ শীঘ্ৰে ৰেংকৰ মাজেৰে উঠি আহি আৰ এছ এছৰ এজন আগশাৰীৰ মতাদৰ্শবিদ আৰু মুখপাত্ৰ হৈ পৰে। উপাধ্যায় "অবিচ্ছেদ্য মানৱতাবাদ"ৰ ধাৰণাত দৃঢ় বিশ্বাসী আছিল, যিয়ে পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় মূল্যবোধ আৰু সংস্কৃতি ৰক্ষা কৰি পুঁজিবাদ আৰু সমাজবাদৰ উত্তম উপাদানসমূহ মিহলাই ল'ব বিচাৰিছিল।


১৯৫১ চনত উপাধ্যায়া উত্তৰ প্ৰদেশ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ আৰ,এছ,এছ প্ৰতিষ্ঠা কৰা সোঁপন্থী ৰাজনৈতিক দল ভাৰতীয় জনসংঘৰ সাধাৰণ সম্পাদক হয়। ১৯৬৭ চনত তেওঁ দলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে।

উপাধ্যায় আছিল অৰ্থনৈতিক স্বাৱলম্বীতা আৰু গ্ৰাম্য দৰিদ্ৰসকলৰ সবলীকৰণৰ প্ৰবল পোষকতা। তেওঁৰ মতে গাঁওখনেই ভাৰতীয় সমাজৰ মৌলিক একক আৰু চৰকাৰে গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিৰ উন্নয়নত গুৰুত্ব দিব লাগে। ভাৰতীয় সমাজত পাশ্চাত্য সংস্কৃতিৰ অত্যধিক প্ৰভাৱ বুলি তেওঁ দেখাৰ বিৰোধিতাও কৰিছিল।


১৯৬৮ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰীত উত্তৰ প্ৰদেশৰ মোগলচৰাইৰ সমীপত সংঘটিত ৰেল দুৰ্ঘটনাত উপাধ্যায়ৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ মৃত্যুত ব্যাপক শোক প্ৰকাশ কৰে, ভাৰতৰ হিন্দু জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ অন্যতম আগশাৰীৰ চিন্তাবিদ হিচাপে তেওঁক স্মৰণ কৰা হয়। আজি তেওঁক বিজেএছৰ উত্তৰাধিকাৰী ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ বহু সদস্যই নায়ক বুলি গণ্য কৰে।


বৈবাহিত জীৱনঃ

দীনদয়াল উপাধ্যায় আজীৱন বৈবাহিক আৰু কেতিয়াও বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱা নাছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘৰ সদস্য হিচাপে তেওঁ সংগঠনটোৰ বৈবাহিকতাৰ পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰিছিল, য’ত ইয়াৰ সদস্যসকলে অবিবাহিত হৈ থাকিব লাগে আৰু সংগঠনটোৰ অভিযানত নিজৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰিব লাগে। সেয়ে উপাধ্যায়ৰ বিবাহ জীৱন নাছিল। বৰঞ্চ তেওঁ ভাৰতৰ জাতীয়তাবাদী আৰু হিন্দু সোঁপন্থী আন্দোলনৰ বাবে নিজৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰিছিল, নিজৰ "অবিচ্ছেদ্য মানৱতাবাদ"ৰ মতাদৰ্শৰ পোষকতা কৰি আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে স্বাৱলম্বী আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে শিপাই থকা ভাৰতৰ দৃষ্টিভংগীৰ দিশত কাম কৰিছিল।


দীনদয়াল উপাধ্যায় আজীৱন বৈবাহিক জীৱন যাপন কৰি বিবাহ কৰা নাছিল। কিন্তু মন কৰিবলগীয়া যে বৈবাহিকতাৰ পৰম্পৰা তেওঁৰ বাবে অনন্য নাছিল বৰঞ্চ উপাধ্যায়ে কম বয়সতে যোগদান কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘৰ সদস্যসকলৰ মাজত এক সাধাৰণ প্ৰথা আছিল।

১৯২৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা আৰ এছ এছ সদায় সদস্যসকলৰ মাজত বৈবাহিকতাক প্ৰচাৰ কৰা সৰ্বপুৰুষৰ সংগঠন। ইয়াৰ মূলতে এই ধাৰণা যে বৈবাহিক জীৱন ব্যক্তিগত অনুশাসন আৰু আত্মনিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে এক অপৰিহাৰ্য অনুশীলন, যিটো সংগঠনৰ লক্ষ্যত উপনীত হোৱাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। উপাধ্যায়কে ধৰি আৰ এছ এছৰ সদস্যসকলে বৈবাহিক জীৱনৰ প্ৰতিশ্ৰুতি গ্ৰহণ কৰি অবিবাহিত আৰু সংগঠনৰ অভিযানৰ প্ৰতি নিষ্ঠাবান হৈ থাকিব বুলি আশা কৰা হৈছে।


উপাধ্যায়ৰ বৈবাহিক জীৱনে তেওঁক ভাৰতৰ জাতীয়তাবাদী আৰু হিন্দু সোঁপন্থী আন্দোলনৰ প্ৰতি নিজৰ জীৱন সম্পূৰ্ণৰূপে উৎসৰ্গা কৰিবলৈ সুবিধা কৰি দিছিল। দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্ত ভ্ৰমণ কৰি, ভাষণ প্ৰদান কৰি, প্ৰবন্ধ আৰু কিতাপ লিখা, আৰু তেওঁৰ "অবিচ্ছেদ্য মানৱতাবাদ"ৰ মতাদৰ্শৰ পোষকতা কৰি সময় কটায়, যিয়ে ভাৰতীয় পৰম্পৰাগত মূল্যবোধ আৰু সংস্কৃতি ৰক্ষা কৰি পুঁজিবাদ আৰু সমাজবাদৰ উত্তম উপাদানসমূহ মিহলি কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। তেওঁ অৰ্থনৈতিকভাৱে স্বাৱলম্বী আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে শিপাই থকা ভাৰতৰ দৃষ্টিভংগীৰ দিশতো কাম কৰিছিল, যিটো তেওঁৰ মতে গ্ৰাম্য দৰিদ্ৰসকলক সবল কৰি আৰু থলুৱা উদ্যোগসমূহক প্ৰসাৰিত কৰি লাভ কৰিব পৰা যাব।

উপাধ্যায়ৰ বৈবাহিকতা আৰু আৰ এছ এছ আৰু জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ প্ৰতি সমৰ্পণে তেওঁক ভাৰতৰ বহু সোঁপন্থী সদস্যৰ বাবে প্ৰেৰণাদায়ক ব্যক্তিত্ব কৰি তুলিছে। কাৰ্য্যত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক বহুলভাৱে সন্মান আৰু শ্ৰদ্ধা জনোৱা হয় আৰু আন্দোলনৰ নায়ক হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়।


ৰাজনৈতিক জীৱনঃ

দীন দয়াল উপাধ্যায় ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি (BJP)লৈ পৰিণত হোৱা ভাৰতীয় জনসংঘৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰা ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক চিন্তাবিদ আৰু নেতা আছিল। ১৯১৬ চনত উত্তৰ প্ৰদেশৰ মথুৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা উপাধ্যায় স্বামী বিবেকানন্দ আৰু মহাত্মা গান্ধীৰ শিক্ষাৰ দ্বাৰা গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত হৈছিল।

১৯৪২ চনত সোঁপন্থী হিন্দু জাতীয়তাবাদী সংগঠন ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘ (আৰ এছ এছ)ৰ সদস্য হিচাপে ৰাজনৈতিক জীৱন আৰম্ভ কৰা উপাধ্যায়ে আৰ এছ এছত সক্ৰিয় ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু ১৯৪৭ চনত ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হৈ ইয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন সম্পাদক হৈছিল। উপাধ্যায় আছিল হিন্দু সংস্কৃতি আৰু মূল্যবোধৰ প্ৰসাৰৰ পোষকতা কৰা হিন্দুত্ববাদী মতাদৰ্শৰ অটল সমৰ্থক।

১৯৫১ চনত উপাধ্যায় শ্যামা প্ৰসাদ মুকাৰ্জীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজনৈতিক দল ভাৰতীয় জন সংঘৰ সদস্য হয়। উপাধ্যায়ৰ সাংগঠনিক দক্ষতা আৰু ৰাজনৈতিক বুদ্ধিমত্তাই ষাঠিৰ দশকত বিজেএছক ভাৰতীয় ৰাজনীতিত এক প্ৰধান শক্তি হিচাপে গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিছিল। তেওঁ বিজেএছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সাধাৰণ সম্পাদক আৰু পিছলৈ সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।

উপাধ্যায় "অবিচ্ছেদ্য মানৱতাবাদ"ৰ ধাৰণাটোৰো প্ৰবল সমৰ্থক আছিল, যাক তেওঁ আধুনিক বৈজ্ঞানিক জ্ঞান আৰু প্ৰাচীন ভাৰতীয় আধ্যাত্মিক প্ৰজ্ঞাৰ সংমিশ্ৰণ বুলি অভিহিত কৰিছিল। তেওঁৰ মতে এই ধাৰণাটোৱে সামাজিক ন্যায়, আত্মনিৰ্ভৰশীলতা আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱক প্ৰসাৰিত কৰিব পৰা নতুন ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভিত্তি গঠন কৰিব পাৰে।

১৯৬৭ চনত মথুৰা সমষ্টিৰ পৰা উপাধ্যায় ভাৰতীয় সংসদৰ নিম্ন সদন লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁ সমাজবাদৰ স্পষ্টবাদী সমালোচক আছিল আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ ওপৰত প্ৰবল গুৰুত্ব দি মুক্ত বজাৰ অৰ্থনীতিৰ পোষকতা কৰিছিল।

১৯৬৮ চনত ৰহস্যজনক ৰে’ল দুৰ্ঘটনাত উপাধ্যায়ৰ মৃত্যুত উপাধ্যায়ৰ ৰাজনৈতিক কেৰিয়াৰ চুটি হৈ যায়।কিন্তু তেওঁৰ ধাৰণা আৰু দৃষ্টিভংগীয়ে ভাৰতৰ বিজেপি আৰু অন্যান্য সোঁপন্থী হিন্দু জাতীয়তাবাদী সংগঠনসমূহক অনুপ্ৰাণিত কৰি থাকিল। তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰে আজিও ভাৰতীয় ৰাজনীতিক গঢ় দি আছে।

মৃত্যুঃ

১৯৬৮ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰীত দীনদয়াল উপাধ্যায়ৰ মৃত্যু হয় এক কৰুণ আৰু ৰহস্যজনক। ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰদেশৰ মোগলচৰাই ৰেল ষ্টেচনৰ সমীপত ৰে’লপথত মৃত অৱস্থাত উদ্ধাৰ হয় তেওঁক। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতি এতিয়াও স্পষ্ট নহয়, আৰু কি হৈছিল সেই সম্পৰ্কে কেইবাটাও তত্ত্ব আছে।

এটা তত্ত্বৰ মতে উপাধ্যায়ক হত্যা কৰা হৈছিল, সম্ভৱতঃ তেওঁক নীৰৱ কৰিব বিচৰা ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলে। আন এটা তত্ত্ব হ’ল যে চলন্ত ৰে’লত উঠিবলৈ গৈ ভুলবশতঃ তেওঁ চলন্ত ৰে’লৰ পৰা পৰিল। কিন্তু দুয়োটা তত্ত্বৰ সমৰ্থনত কোনো নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণ পোৱা নাই আৰু গোচৰটো সমাধান নোহোৱাকৈয়ে আছে।

উপাধ্যায়ৰ মৃত্যু ভাৰতৰ জাতীয়তাবাদী আৰু হিন্দু সোঁপন্থী আন্দোলনৰ বাবে এক উল্লেখযোগ্য ক্ষতি হৈছিল, কিয়নো তেওঁ তেওঁলোকৰ অন্যতম আগশাৰীৰ চিন্তাবিদ আৰু মতাদৰ্শবাদী আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুত ব্যাপক শোক প্ৰকাশ কৰে, আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত নেতৃত্ব দিয়া দল ভাৰতীয় জনসংঘৰ উত্তৰাধিকাৰী ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ বহু সদস্যই তেওঁক বীৰ আৰু শ্বহীদ হিচাপে স্মৰণ কৰে।


আমাৰ মনত সঘনাই অহা কেইটামান প্ৰশ্নঃ_

১. দীনদয়াল উপাধ্যয়াৰ বিজেপিৰ লগত কি ভূমিকা আছিল?

আজি ভাৰতৰ অন্যতম প্ৰধান ৰাজনৈতিক দল ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ পূৰ্বসূৰী ভাৰতীয় জনসংঘৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল দীনদয়াল উপাধ্যায়। উপাধ্যায় আছিল ৰাজনৈতিক দাৰ্শনিক, অৰ্থনীতিবিদ, সাংবাদিক, বিজেএছৰ মতাদৰ্শ আৰু দিশ গঢ় দিয়াত তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

উপাধ্যায় "অখণ্ড মানৱতাবাদ"ৰ ধাৰণাত বিশ্বাস কৰিছিল, যিয়ে ব্যক্তিগত স্বাধীনতা আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব বিচাৰিছিল। ভাৰতীয় সমাজত সাংস্কৃতিক আৰু আধ্যাত্মিক মূল্যবোধৰ গুৰুত্বৰ ওপৰতো তেওঁ গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল, আৰু ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ পশ্চিমীয়াকৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।

উপাধ্যায়াই ১৯৬৭ চনৰ পৰা ১৯৬৮ চনলৈ বিজেএছৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, আৰু উত্তৰ ভাৰতত দলৰ প্ৰসাৰ সম্প্ৰসাৰণত তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁৰ ধাৰণা আৰু দৰ্শনে আজিও বিজেপিৰ মতাদৰ্শ আৰু নীতিক প্ৰভাৱিত কৰি আছে। বিজেপিয়ে প্ৰতিবছৰে ২৫ ছেপ্টেম্বৰত "দীন দয়াল উপাধ্যায় জয়ন্তী" হিচাপে তেওঁৰ জন্ম বাৰ্ষিকী উদযাপন কৰে আৰু দল আৰু ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক চিন্তাধাৰাৰ প্ৰতি তেওঁৰ অৱদানক বহুলভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়।


২. দীনদয়াল উপাধ্যয়ে ৰাইজৰ বাবে কি কি কাম কৰিছিল?

দীনদয়াল উপাধ্যায় আছিল এজন বিশিষ্ট ভাৰতীয় দাৰ্শনিক, অৰ্থনীতিবিদ, ৰাজনৈতিক নেতা যিয়ে তেওঁৰ বিভিন্ন সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পদক্ষেপৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ জনসাধাৰণৰ উন্নয়নত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।


জাতীয় ঐক্য আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ প্ৰসাৰৰ লক্ষ্যৰে হিন্দু জাতীয়তাবাদী সংগঠন ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘ (RSS) প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত উপাধ্যায় অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিত্ব আছিল। তেওঁ ভাৰতীয় জন সংঘৰ সভাপতি হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, যিটো ৰাজনৈতিক দল পিছলৈ ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি (বিজেপি)লৈ বিকশিত হৈছিল।

উপাধ্যায়ৰ অখণ্ড মানৱতাবাদৰ দৰ্শনে সুষম বিকাশৰ গুৰুত্ব আৰু সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ কল্যাণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। তেওঁ অৰ্থনৈতিক সবলীকৰণ, শিক্ষা, সামাজিক ন্যায়ৰ জৰিয়তে সমাজৰ প্ৰান্তীয় আৰু দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ উত্থানৰ পোষকতা কৰিছিল।


উপাধ্যায়ই "অন্ত্যোদয়" (আটাইতকৈ দুৰ্বলসকলৰ উত্থান) ধাৰণাটোৰো চেম্পিয়নশ্বিপ কৰিছিল, যিয়ে উন্নয়নৰ প্ৰচেষ্টাত সমাজৰ অতি বঞ্চিত শ্ৰেণীৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু চিন্তাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁ আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ নীতিত বিশ্বাস কৰিছিল আৰু ব্যক্তি আৰু সম্প্ৰদায়ক নিজৰ উন্নয়নৰ দায়িত্ব ল’বলৈ শক্তিশালী কৰাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল।

উপাধ্যায়ৰ ধাৰণা আৰু পদক্ষেপে ভাৰতীয় সমাজ আৰু ৰাজনীতিত স্থায়ী প্ৰভাৱ পেলাইছে, আৰু আজিও ভাৰতৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক আন্দোলনসমূহক অনুপ্ৰাণিত কৰি আহিছে।

৩. দীনদয়াল উপাধ্যায় কোন সম্প্ৰদায়ৰ লোক আছিল?

দীনদয়াল উপাধ্যায় এজন হিন্দু আছিল আৰু তেওঁৰ অখণ্ড মানৱতাবাদৰ দৰ্শন হিন্দু নীতি আৰু মূল্যবোধৰ মাজত শিপাই আছিল। ভাৰতৰ হিন্দু জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ অন্যতম বিশিষ্ট নেতা হিচাপে তেওঁ হিন্দু জাতীয়তাবাদী সংগঠন ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘ (RSS) প্ৰতিষ্ঠা কৰাত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।

Post a Comment